Συνασπισμός: Πραγματικότητες και αδιέξοδα μιας ιδεολογικής-πολιτικής κατεύθυνσης

᾽Η τι χρείαν έχομεν άλλων μαρτύρων!

Στην Αυγή της 16-12-07 δημοσιεύτηκε ένα κείμενο-παρέμβαση στα τεκταινόμενα στον ΣΥΝ, του Γιώργου Χελάκη, που, όπως αναφέρεται, συμμετέχει στην «Πρωτοβουλία για την Αριστερή Ανασύνθεση». Στο κείμενό του που δημοσιεύεται με τον τίτλο «Γιατί μείναμε εκτός ”συνεννόησης”», ο Γ.Χ. θέτει ορισμένα σημαντικά ζητήματα για την φυσιογνωμία, την πολιτική και την λειτουργία του ΣΥΝ. Μόνο που οι αρκετά αποκαλυπτικές επισημάνσεις του δεν οδηγούν -ούτε άλλωστε θα το περιμέναμε- και στα ανάλογα συμπεράσματα. Ας τα δούμε όμως συγκεκριμένα.

Ιδεολογικές και πολιτικές αφετηρίες μιας αντίληψης

Αναρωτιέται λοιπόν ο Γ.Χ.: «Είμαστε αριστεροί ευρωπαϊστές αλλά αυτό γιατί καλά και σώνει πρέπει να εξαντλείται στο στόχο της πιο κοινωνικής, πιο δημοκρατικής και πιο οικολογικής Ευρωπαϊκής Ενωσης; Αν τελικά οι Ευρωπαίοι καπιταλιστές που τη συγκρότησαν και τη διευθύνουν σε συνεργασία με τον ιμπεριαλιστή σύμμαχό τους, δεν μας αφήνουν να τη …μεταρρυθμίσουμε εμείς δεν πρέπει να αμφισβητήσουμε συνολικά την ύπαρξή της;»

Πολύ σωστά. Θα όφειλε, ωστόσο, να γνωρίζει ότι το ιστορικό ρεύμα (Ευρωκομμουνισμός) από το οποίο προέρχεται και στο οποίο ανήκει ο ΣΥΝ έχει εδώ και σαράντα χρόνια συνδέσει την τύχη του με το ευρωπαϊκό κεφάλαιο. Είναι αυτή του η θεμελιώδης επιλογή που καθόρισε έκτοτε την πολιτική του και μερικότερες εκφράσεις του. Για να μην πάμε πολύ πίσω, δειγματοληπτικά αναφέρουμε κάποιες σχετικά πρόσφατες. Την αποκρουστική συμπόρευσή του με τον ιμπεριαλισμό στο κομμάτιασμα της Γιουγκοσλαβίας. Το βομβαρδισμό της. (Αλήθεια πώς και δεν εξεγείρεται η «οικολογική συνείδηση» κάποιων, με το ότι μια ολάκερη χώρα έχει ποτιστεί με «απεμπλουτισμένο» ουράνιο; Πού να αποδώσουμε αυτή την επιλεκτικότητα της «ευαισθησίας» τους;)

Ή να θυμίσουμε την εξοργιστική υπονόμευση εργατικών αγώνων και με «επιχειρήματα» για αγώνες «συντεχνιακού» χαρακτήρα που «υπονομεύουν την ανασυγκρότηση της οικονομίας» και άλλα τέτοια εμετικά. Ασε πια την απίστευτη και γλοιώδη ανακήρυξη σε «σύγχρονη αριστερά» του μπλοκ των Ζοσπέν, Σρέντερ, Μπλερ και …Κλίντον!

Υποθέτουμε -πάσα διευκρίνιση δεκτή- ότι ο Γ.Χ. απορρίπτει πλέον τα προηγούμενα. Μια όμως και έφτασε «εκεί κοντά», θα μπορούσε (λέμε τώρα) να θέσει και ένα ανάλογο ερώτημα σε σχέση με τον άλλο βασικό πυλώνα της πολιτικής υπόστασης και πολιτικής κατεύθυνσης αυτού του ρεύματος. Την μεταρρυθμιστική -ρεφορμιστική- αντίληψη και πολιτική του γραμμή. Να αναρωτηθεί λ.χ. με τον ίδιο ακριβώς τρόπο πως, μια και οι καπιταλιστές «δεν μας αφήνουν να μεταρρυθμίσουμε» το καπιταλιστικό σύστημα, μήπως «εμείς θα έπρεπε να αμφισβητήσουμε συνολικά την ύπαρξή του». Αλλά μάλλον ζητάμε πολλά.

Σημερινές εκφράσεις

Από εκεί και πέρα, αν ένας πολιτικός οργανισμός, ένα πολιτικό ρεύμα έχει αυτές τις ιδεολογικές και πολιτικές βάσεις, αφετηρίες και κατευθύνσεις, όλα τα άλλα είναι απλώς «φυσική» -πολιτική- συνέπειά τους. Αλλά ας δώσουμε και πάλι τον λόγο στον Γ.Χ.

«Δεν υπάρχει πολιτικός συνομιλητής στο ΠΑΣΟΚ. Υπάρχουν δυνάμεις που το ακολουθούν και ίσως θέλουν να σπάσουν τους δεσμούς τους με τη μεταλλαγμένη σοσιαλδημοκρατία. Δεν θα παραστήσουμε τους …καλούς σοσιαλδημοκράτες για να τους κερδίσουμε ούτε θα επενδύσουμε στον κυβερνητισμό και τα ξαναζεσταμένα σενάρια περί κεντροαριστεράς. Τόσο καιρό που το κάναμε μας περνούσαν για το …ροζ ΠΑΣΟΚ και μας άφηναν με ανοικτές τηλεοράσεις μέχρι τα ξημερώματα.» Δεν χρειάζονται δικά μας σχόλια.

Αν πάλι κανείς νομίσει, ότι αυτά αφορούν «χτεσινές» πολιτικές πρακτικές του ΣΥΝ έρχεται και πάλι ο Γ.Χ. να μας πληροφορήσει για τα σε ενεστώτα χρόνο πραγματοποιούμενα. «Στην Αυτοδιοίκηση και στον συνδικαλισμό εξακολουθούμε να κινούμαστε στη λογική της συνδιαχείρισης με το ΠΑΣΟΚ. «Κολλάει» πουθενά αυτή η κατάσταση με όσα αποφασίσαμε στο 4ο συνέδριο; Πρόσφατα οι αυτοδιοικητικοί του χώρου μας ψήφισαν μαζί με τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ στα συνέδρια της ΤΕΔΚΝΑ και της ΚΕΔΚΕ. Από αυτή την «συνδιαχείριση» τι καλό άραγε έχει προκύψει για τους δημότες και τους εργαζόμενους; Εκτός αν θεωρούμε εργαζόμενους γενικά όσους εξ ημών βρίσκονται αποσπασμένοι και μισθοδοτούμενοι εξ αιτίας της ”συνδιαχείρισης”.» Το μόνο που παρέλειψε να μας πει εδώ ο Γ.Χ. είναι πως σ’ αυτούς τους «συνδιαχειριστές» συναντάμε τους πιο φανατικούς υποστηρικτές των «ευρέων ανοιγμάτων» και της εν γένει «ανανέωσης» και «εκσυγχρονισμού της αριστεράς» και ταυτόχρονα εκείνους που με το ίδιο «ιερό μένος» αντιμάχονται τις «αγκυλώσεις» και την «προσκόλληση σε παρωχημένα στερεότυπα». (Ασε κιόλας που μερικοί είχανε και κάτι «δουλειές» ανοίξει -επί ΠΑΣΟΚ που τους μείνανε στη μέση).

Οργανωτική-λειτουργική «εναρμόνιση»

Αυτή η ιδεολογική και πολιτική κατεύθυνση, αυτό το «σώμα» αντιλήψεων και νοοτροπιών δεν θα μπορούσε παρά να εκφραστεί με αντίστοιχο τρόπο και στο πεδίο της οργανωτικής δομής και λειτουργίας. Στους τρόπους και τις διαδρομές μέσα από τις οποίες διαμορφώνεται η πολιτική γραμμή, τις μορφές σύνδεσης με τον κόσμο. Ας πάρουμε μια εικόνα όπως μας την δίνει και πάλι ο Γ.Χ.: «Κομματικά στελέχη …μπαρουτοκαπνισμένα στις κλεισούρες των γραφείων, έλεγαν με κυνισμό «Μικρή σημασία έχει τι λένε τα κείμενα και οι αποφάσεις γι’ αυτά, σημασία έχει ποιος είναι πλειοψηφία και κάνει κουμάντο». Για ένα κόμμα σαν το δικό μας, που μέχρι πριν λίγο καιρό συνομιλούσε με την κοινωνία με τη διαμεσολάβηση των ΜΜΕ και των ανακοινώσεων του Γραφείου Τύπου, η άποψη αυτή ταιριάζει. Εξηγεί κατά πολύ πώς έγινε και έτσι ξαφνικά οι δύο μεγάλες πτέρυγες ομονόησαν σε ένα κείμενο θέσεων» (…) «Η διατήρηση των κεκτημένων φαίνεται να έγινε βασικός στόχος για χάρη του οποίου υποχώρησαν οι «δευτερεύουσες» διαφορές. Μια καλή και έντιμη μοιρασιά θα μπορούσε να αφήσει τα πράγματα όπως ήταν.» (…) «Η πρωτοβουλία των κινήσεων και οι πολιτικές συζητήσεις είναι δουλειά των πολιτικών κινήσεων που ολοκληρώνεται στις συνεδριάσεις της ΚΠΕ. Οχι της Πολιτικής Γραμματείας και των προβεβλημένων στελεχών που «προλαβαίνουν» το κόμμα επειδή εκφωνούν προσωπικές απόψεις στην τηλεόραση.»

Σύμφωνοι, αλλά τι είναι αυτό που εκπλήσσει και γιατί; Ποιο νόημα έχουν οι συζητήσεις στις πολιτικές κινήσεις, τις οργανώσεις κ.λπ. όταν ό,τι και να συζητηθεί σ’ αυτό το επίπεδο είναι χωρίς κανένα αντίκρισμα; Όταν ακόμη και αν αποτυπωθεί στο γράμμα των αποφάσεων η -πραγματική- πολιτική γραμμή που προωθείται είναι άλλη; Όταν είναι αυτή που προωθείται από το καθώς το χαρακτηρίζει ο Γ.Χ. «Το φωτισμένο ιερατείο του κόμματος που θα διαβουλεύεται (είτε μέσα από τις τάσεις, είτε μέσα στις τάσεις) πριν από εμάς (τα κομματικά μέλη) για μας». Ετσι είναι, μόνο που του διαφεύγει κάτι πολύ σημαντικό. Ότι αυτές οι διαβουλεύσεις δεν περιορίζονται σ’ αυτό το πεδίο, αλλά συμπεριλαμβάνουν και το στοιχείο της «συναντίληψης» με παράγοντες του συστήματος. Για μια τέτοια γραμμή το να προωθείται μ’ εκείνον τον «παρωχημένο» τρόπο, μέσω δηλαδή των οργανώσεων και των μελών του κόμματος δεν είναι και ό,τι πιο πρόσφορο.

Βλέπεις τα μέλη ενός κόμματος που αναφέρεται στην αριστερά, όση «επεξεργασία» κι αν έχουν υποστεί, διατηρούν κατά κανόνα την τάση να θέτουν ενοχλητικά ερωτήματα ή ακόμα και να «δυστροπούν». Ακριβώς γι’ αυτό προτιμάται να «εκφωνείται» μέσω των ΜΜΕ και με τα «τηλεπαράθυρα ανοιχτά μέχρι το πρωί» και έτσι να πραγματοποιείται η υποτιθέμενη «σύνδεση με την κοινωνία».

Ωδινεν όρος μεν αλλά…

Ο Γ.Χ. λειτουργώντας μάλιστα και εν ονόματι της «Πρωτοβουλίας για την Αριστερή Ανασύνθεση» διατυπώνει και τις δικές του προτάσεις απέναντι σ’ όλα αυτά. Ας τις δούμε: «Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι ευκαιριακή εκλογική συμμαχία για να επιβιώνουμε με εκλογικά εμείς και οικονομικά κάποιοι άλλοι. Πρέπει να πάψει η λειτουργία του δια αντιπροσώπων να οργανωθεί «από τα κάτω» να υποδεχτεί τους χιλιάδες ανένταχτους αριστερούς, να αποκτήσει μέλη.» (…) «Οσοι και όσες υπογράφουμε το αντιπαραθετικό κείμενο εκτιμάμε βαθιά το κοινοβουλευτικό έργο των συντρόφων μας στον ΣΥΝ στο πλαίσιο της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ. Γι’ αυτό και ζητάμε δέσμευση από τον σύντροφο Αλαβάνο ότι θα συνεχίσει να ασκεί τα καθήκοντά του ως επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας συνεχίζοντας να εκφράζει το δημόσιο λόγο του ΣΥΡΙΖΑ. Επομένως δεν συντρέχει απαραιτήτως ανάγκη να είναι βουλευτής ο νέος πρόεδρος του ΣΥΝ.

Ισα-ίσα συντρέχουν σοβαροί λόγοι να συνεχιστεί η σύνδεσή μας με τα ριζοσπαστικά τμήματα της νεολαίας. Να δώσουμε την εικόνα της ανανέωσης, της ανιδιοτέλειας, της διαθεσιμότητας για προσφορά ανεξάρτητα από θέσεις. Μέχρι τώρα οι εργαζόμενοι και η νεολαία έτσι αντιλήφθηκαν την απόφαση του σ. Αλαβάνου να ρισκάρει την εκλογή του στο νομό Ηρακλείου και την απόφαση του σ. Τσίπρα να μην θέσει υποψηφιότητα στην Α’ Αθήνας, τιμώντας την δέσμευση που είχε αναλάβει.

Με όρους και προϋποθέσεις που δημόσια αναφέραμε, χωρίς διαβουλεύσεις και διαπραγμάτευση, θεωρούμε ότι ο σ. Τσίπρας πρέπει να είναι ο νέος πρόεδρος του κόμματός μας.»

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι το ρεζουμέ της όλης παρέμβασης βρίσκεται στην πρόταση για Αλαβάνο κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο και Τσίπρα στην θέση του προέδρου. Ο μεν Αλαβάνος σε έναν ρόλο στην ουσία υπερπροέδρου για να εκφράζει (να εκφράζει και όχι να «εκφωνεί» παρακαλώ) «τον δημόσιο λόγο του ΣΥΡΙΖΑ» και ο δε Τσίπρας για να υπηρετεί τη «συνέχεια της σύνδεσης με τα ριζοσπαστικά τμήματα της νεολαίας». Θα μπορούσαμε επίσης να σταματήσουμε εδώ μια και εμάς δεν μας λεν τίποτα ούτε τα «ρίσκα» του Αλαβάνου, ούτε η απόφαση του Τσίπρα να μην θέσει υποψηφιότητα στις βουλευτικές εκλογές. Μια όμως και ανήκουμε στην κατηγορία εκείνων που επιμένουν στην πολιτική διάσταση των πραγμάτων θα θέλαμε να θέσουμε ορισμένα πολιτικά ζητήματα.

Ανακύκλωση

Το ένα αφορά την πολιτική γραμμή της «ανάληψης κυβερνητικών ευθυνών», η οποία όχι απλώς παραμένει εν ισχύ αλλά αποτελεί τον άξονα κίνησης του ΣΥΝ. Ως προς αυτό, είναι σαφές ότι υπό τις παρούσες συνθήκες και με τους δοσμένους συσχετισμούς, το μόνο έδαφος στο οποίο μπορεί να «πατήσει» αυτή η γραμμή, είναι αυτό της κεντροαριστεράς, δηλαδή της συνεργασίας με το ΠΑΣΟΚ. Αυτή είναι η ουσία του ζητήματος και είναι αυτή που συνδέει τον ΣΥΝ του Αλαβάνου με αυτόν του Κωσταντόπουλου και ακόμη με αυτόν της πάλαι ποτέ Δαμανάκη. Από κει και πέρα σ’ αυτόν τον καμβά έχουν πολύ μικρότερη σημασία απ’ ό,τι νομίζεται.

Το δεύτερο αφορά την κινηματική διάσταση του ζητήματος (τη σύνδεση με τα ριζοσπαστικά τμήματα της νεολαίας κ.λπ.). Εδώ είναι χρήσιμο να θυμίσουμε το δεύτερο σκέλος της πολιτικής γραμμής που αναφέραμε. «Ανάληψη κυβερνητικών ευθυνών -με κινηματική στήριξη» είναι το νέο που προσκομίζει στο κίνημα η ευρωπαϊκή (και όχι μόνο) «ανανεωτική Αριστερά». Σ’ αυτό εξαντλείται το περιεχόμενο της «αριστερής στροφής», στη στήριξη αυτής της συγκεκριμένης πολιτικής κατεύθυνσης.

Αυτό και το όριο της «κινηματικής» λογικής, όπως άλλωστε την έχουμε δει να εκφράζεται συγκεκριμένα με το ξεπούλημα (από κοινού με το ΚΚΕ) του αγώνα της νεολαίας. Από εκεί και πέρα, αν στον ΣΥΝ «επιτρέπονται» και κάποιες «αταξίες» λόγω πρότερου (αλλά και προσδοκόμενου) «φρονίμου» βίου, είναι κι αυτές μέσα στον λογαριασμό.

Ακριβώς αυτή την πολιτική υπηρετεί και η δημιουργία του ΣΥΡΙΖΑ. Αμεσα την «εκλογική επιβίωση» του ΣΥΝ αλλά όχι μόνο. Ο ΣΥΡΙΖΑ κρίνεται αναγκαίος για τη συνολική προώθηση της πολιτικής γραμμής του ΣΥΝ, την «κινηματική στήριξη», τη σύνδεση με τη νεολαία κ.λπ. Αυτό άλλωστε υπηρετούν και οι θλιβεροί «χρήσιμοι» κολαούζοι που κατά τον Γ.Χ. «επιβιώνουν οικονομικά» μέσω ΣΥΡΙΖΑ. Το θέμα είναι ότι οι αξιοπρόσεκτες κατά τα άλλα επισημάνσεις του Γ.Χ. έχουν την ίδια κατάληξη. Ότι παρόλη τη σκληρότητα της κριτικής του, οδηγείται σε «βολικές» εν τέλει προτάσεις, που απλά ανακυκλώνουν μια ορισμένη πολιτική κατεύθυνση.

Το ζητούμενο και οι απαιτήσεις του

Η ανανέωση, η ανασύνθεση της Αριστεράς ή και για να το πούμε με δικούς μας όρους η ανασύσταση και ανασυγκρότηση του κομμουνιστικού κινήματος στη βάση των σημερινών απαιτήσεων, είναι πράγματι το ζητούμενο της εποχής μας.

Μόνο που δεν αποτελεί μια υπόθεση που επιδέχεται σπόνσορες. Ευρωπαίους ή εγχώριους. Τεγόπουλους ή Λαμπράκηδες. Ούτε όμως μπορεί και να πραγματοποιηθεί στη βάση των αντιλήψεων που αναπαράγουν αντιφάσεις, αυταπάτες και ιδεοληψίες στα αδιέξοδα των οποίων παγιδεύονται οι αγωνίες και οι αναζητήσεις ενός κόσμου.

Μπορεί να πραγματοποιείται μόνο στο έδαφος των πραγματικών αντιθέσεων της εποχής μας. Των μετώπων που ανοίγονται στη βάση αυτών των αντιθέσεων. Των δυνάμεων που αντιπαρατίθενται σ’ αυτά τα μέτωπα. Των απαντήσεων που δίνονται στα κρίσιμα ιδεολογικά και πολιτικά ζητήματα που έχουν αναδειχτεί.

Δεν είναι μια εύκολη υπόθεση και ούτε μπορεί να πραγματοποιηθεί από τη μια στιγμή στην άλλη. Το βέβαιο πάντως είναι ότι δεν επιδέχεται εύκολες και «βολικές» απαντήσεις.