Το εμπόριο του πόλου

ΠΣ 498, 27/3/04

Η “αντικειμενικότητα” του υποκειμενισμού

Οπως θα ‘χει παρατηρήσει ο καθένας, στη διάρκεια ιδιαίτερα της προεκλογικής περιόδου, όλες σχεδόν οι δυνάμεις που αναφέρονται στην Αριστερά τάσσονταν ένθερμα υπέρ της δημιουργίας του πόλου της Αριστεράς. Του μετώπου της Αριστεράς. Της ενότητας της Αριστεράς. Της τέτοιας και της αλλιώτικης. Της ορθόδοξης και της εναλλακτικής.

Οπως επίσης θα ‘χει παρατηρηθεί ότι αυτό που εννοεί και προβάλλει η κάθε πλευρά είναι ο “δικός” της πόλος. Η δικιά της ενότητα. Η δικιά της Αριστερά. Είναι μάλιστα τόσο πεπεισμένοι όλοι τους (και ο καθείς για λογαριασμό του) για την ορθότητα αλλά και τη μοναδικότητα της επιλογής τους, ώστε να απορούν, έως και να “αγανακτούν”, που οι “άλλοι” (οι σε κάθε περίπτωση “άλλοι”) δεν κατανοούν αυτή την “αντικειμενική” -τους- αλήθεια. Τόσο, ώστε να μην τους περνάει καν απ’ το μυαλό ότι η ύπαρξη τόσων “αντικειμενικών” αληθειών το μόνο που αποδεικνύει είναι η ύπαρξη… υποκειμενικών θεωρήσεων των πραγμάτων.

Από τη μεριά μας δεν μπήκαμε και δεν σκοπεύουμε να μπούμε σ’ αυτόν τον πλειστηριασμό. Εμείς δεν παίξαμε ποτέ και δεν σκοπεύουμε να παίξουμε με τις αγωνίες και τις προσδοκίες των αριστερών ανθρώπων. Εμείς θα επιμένουμε στην υπεύθυνη αντιμετώπιση των πραγμάτων, όσο κι αν ορισμένες φορές κάτι τέτοιο δεν είναι και τόσο “δημοφιλές”.

Η αφορμή γι’ αυτή την παρέμβαση -την ούτως ή άλλως χρειαζούμενη- είναι μια κριτική του ΝΑΡ (διά χειρός Γ. Ελαφρού) στη δική μας στάση και άποψη. Θα απαντήσουμε και σ’ αυτήν. Αλλά πιο πριν τίθεται ένα άλλο ζήτημα. Και αφορά καταρχήν τη θέση του ΝΑΡ. Ποια είναι και σε ποιον απευθύνεται; Γιατί, προσπαθώντας να κατανοήσουμε τι λέει, βρεθήκαμε μπροστά σε τρεις διαφορετικές εκδοχές και μάλιστα στο ίδιο φύλλο της εφημερίδας “ΠΡΙΝ” (της 29/02/04). Βεβαίως εμείς κατανοούμε τι λέει και τι εννοεί, αλλά ανήκει στο ίδιο το ΝΑΡ η ευθύνη να ξεκαθαρίσει τι προτείνει, προς αποφυγήν παρανοήσεων.

Η πρώτη είναι αυτή που συνδέει την πρόταση-εγχείρημα με το στόχο της “επαναθεμελίωσης της κομμουνιστικής επαναστατικής προοπτικής” ή, όπως θα λέγαμε, προσβλέπει σε μια ενότητα στρατηγικού χαρακτήρα.

Η δεύτερη, αυτή που περιστρέφεται γύρω από την ιδέα συγκρότησης ενός πολιτικού πόλου της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς.

Και τρίτη είναι αυτή που αναδεικνύεται στα σημεία στα οποία οι σ. της ΚΑΡΛΑ επιχειρούν να αναλύσουν-εξειδικεύσουν την πρότασή τους περί πόλου και που συνθέτουν μια πρόταση μάλλον τακτικού χαρακτήρα.

Ακόμη, θα όφειλε να ξεκαθαρίσει αν αυτός ο πόλος θα ‘ναι αντιιμπεριαλιστικός-αντικαπιταλιστικός ή σκέτα αντικαπιταλιστικός, μια και στα κείμενά του συναντήσαμε και τις δύο εκδοχές.

Αυτά τα ξεκαθαρίσματα είναι αναγκαία γιατί διαφορετικά το ΝΑΡ κινδυνεύει να “παρεξηγηθεί” και να θεωρηθεί ότι διαθέτει πολλές “εναλλακτικές” προτάσεις, μία για κάθε γούστο ή, αν θέλετε, μία για κάθε “πελάτη”. Ή ότι έχει στην πραγματικότητα μία και μοναδική άποψη, ότι αυτός ο πόλος υπάρχει ήδη και είναι το… ΜΕΡΑ, στο οποίο απλώς καλούνται οι άλλοι να ενταχθούν. Βεβαίως, στην ίδια εφημερίδα αναφέρεται πως “δεν είμαστε εμείς, το ΜΕΡΑ ή το ΝΑΡ, αυτός ο τρίτος πόλος”. Αλλά στο ίδιο πάντα φύλλο αναφέρεται πως “το ΜΕΡΑ είναι η μόνη ενωτική εκλογική πρόταση στο χώρο της εκτός των τειχών Αριστεράς”, ενώ ταυτόχρονα όλη η συλλογιστική και πρακτική του ΝΑΡ αυτή ακριβώς την αντίληψη αποπνέουν.

Ποια πρόταση και σε ποιον απευθύνεται

Πριν προχωρήσουμε, να διευκρινίσουμε δύο πραγματάκια, αυτονόητα μεν, αλλά αναγκαία στην περίπτωσή μας.

Εμείς εδώ καταρχήν δεν θέτουμε το ερώτημα της ορθότητας της μιας ή της άλλης εκδοχής. Το ζητούμενο είναι η συγκεκριμένη άποψη του ΝΑΡ. Δεύτερο, γνωρίζουμε πως ένα είδος “απάντησης” είναι του στιλ το τακτικό συνδέεται με το πολιτικό, τη στρατηγική κ.λπ. κ.λπ. Πράγματι, συνδέονται και πρέπει να συνδέονται. (Θα αναφερθούμε και στη συνέχεια σ’ αυτό). Το θέμα είναι πως μια πρόταση, ένα σχήμα, έχει παντού και πάντα έναν κύριο χαρακτήρα. Ποιος είναι αυτός στην πρόταση του ΝΑΡ; Εν αναμονή λοιπόν αυτών των διευκρινίσεων, ας κάνουμε κάποιες “υποθέσεις εργασίας”.

Ας υποθέσουμε καταρχήν ότι η πρότασή του κινείται στη βάση της πρώτης εκδοχής. Αλήθεια, σε ποιους την απευθύνει; Σ’ εμάς, το Μ-Λ ΚΚΕ, την Αντικαπιταλιστική Συμμαχία (ή όποιες άλλες), τις οποίες μάλιστα αντιμετωπίζει “από τη σκοπιά του μέλλοντος και του αναγκαίου Αντικαπιταλιστικού Εργατικού Μετώπου”. Βεβαίως όλες αυτές οι δυνάμεις έχουν θέσει με τον έναν ή τον άλλον τρόπο σαν στόχο τους την ανασυγκρότηση (ή “επαναθεμελίωση” ή όπως…) του κομμουνιστικού κινήματος. Μόνο που ταυτόχρονα με διαφορετικό τρόπο (ιδεολογικά-πολιτικά-σαν διαδικασία) αντιλαμβάνεται η κάθε δύναμη την αντιμετώπιση αυτού του μεγάλου ζητήματος. Αυτό είναι κάτι που το γνωρίζει πολύ καλά το ΝΑΡ. Τι προτείνει λοιπόν και σε ποιον; Ή ποιος νομίζει ότι μπορεί να κοροϊδέψει ποιον; Ή μήπως θεωρεί ότι είναι “τεχνικά” δύσκολο για οποιαδήποτε δύναμη να “βαφτίσει” τη δική της συλλογιστική (όπως, καλή ώρα, το ΝΑΡ) σαν “ενωτική” πρόταση. Οσο μας αφορά τουλάχιστον, πολιτική και μόνο είναι η “δυσκολία” μας να σερβίρουμε τέτοια μαντζούνια.

Προσπερνώντας προσωρινά τη δεύτερη εκδοχή (του πολιτικού πόλου), ας σταθούμε στην τρίτη. Διαβάζοντας την ανακοίνωση των σ. της ΚΑΡΛΑ, την οποία προβάλλει και -υποθέτουμε- υιοθετεί το ΝΑΡ, διαπιστώνουμε ορισμένα πράγματα. Πρώτον, ότι σε πρώτο πλάνο προβάλλεται η αναγκαιότητα του πόλου. Προχωρώντας ωστόσο στην ανάγνωση τού πώς εννοείται το θέμα, βλέπουμε να διατυπώνονται ορισμένες ενδιαφέρουσες απόψεις. “Η πρότασή μας είναι για τη συγκρότηση ενός χώρου πολιτικού συντονισμού, κινηματικού σχεδιασμού και πολιτικο-ιδεολογικού διαλόγου για τη διαμόρφωση ενός αντικαπιταλιστικού-αντιιμπεριαλιστικού ρεύματος που θα συγκροτείται από σχήματα.”. Ή ακόμη: “Η ενότητα στη δράση πρέπει να συγκροτείται “από τα κάτω” μέσα στα πλαίσια δημοκρατικών κινηματικών διαδικασιών, πολιτικής αντιπαράθεσης αλλά και σεβασμού της αυτονομίας της κάθε συνιστώσας (.) σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση που η μορφή της οργάνωσης γίνεται αυτοσκοπός, αυτή παύει να υπηρετεί τους πολιτικούς στόχους και ανατρέπεται αργά ή γρήγορα η συμφωνία”. Αλήθεια, σ., πόσο ;;;;;;;;;;;;;;μακριά νομίζετε πως εναρμονίζονται τα προηγούμενα με την πρόταση του ΝΑΡ και όχι με κάποια άλλη;

Ας επιστρέψουμε λοιπόν στη δεύτερη εκδοχή. Αυτήν του πολιτικού πόλου της ριζοσπαστικής Αριστεράς. Μάλιστα εκτιμούμε πως γύρω από αυτή την εκδοχή περιστρέφεται ο όλος προβληματισμός και όχι μόνο του ΝΑΡ. Σε σχέση με αυτό θα θέλαμε προκαταρκτικά να κάνουμε ορισμένες παρατηρήσεις. Πρώτον, ότι το ΝΑΡ μπορεί να την προβάλλει (ή και να το πιστεύει) σαν σχήμα πολιτικού χαρακτήρα, αλλά τα ιδεολογικά στοιχεία με τα οποία το φορτίζει, οι “στρατηγικές” προβλέψεις και οι αναφορές στην προοπτική έχουν τέτοιο βάρος που φέρνουν την πρότασή του πιο κοντά στην πρώτη (την ιδεολογική) εκδοχή του πράγματος. Το ίδιο αυτό στοιχείο αλλά και η όλη του συλλογιστική και πρακτική δείχνουν ότι απλώς προσπαθεί να περάσει τη συνολική δική του άποψη σαν “ενωτική” και “κοινής αποδοχής”. Τρίτο, πως ο τρόπος που κινείται στην πράξη κάθε άλλο παρά ενωτικός είναι και κάθε άλλο παρά σεβασμό δείχνει στην ύπαρξη, τις απόψεις και το ρόλο των δυνάμεων στις οποίες -κατά τα άλλα- θέλει να απευθύνεται “ενωτικά”.

Πριν αναφερθούμε πιο συγκεκριμένα σε όλα αυτά, χρειάζεται εδώ να ανοίξουμε μια μεγάλη παρένθεση και ειδικότερα σε αναφορά με την κριτική που μας ασκεί το ΝΑΡ. Οχι τόσο γιατί είναι καλά και σώνει αναγκαίο να “απαντήσουμε”, αλλά γιατί τόσο η κριτική όσο και οι δικές μας απαντήσεις έχουν άμεση σχέση με το ζήτημα που εδώ μας απασχολεί.

Αναγκαίες “υπενθυμίσεις”

Μας κριτικάρει το ΝΑΡ ότι “επιμένουμε στον κατακερματισμό της επαναστατικής Αριστεράς”. Εδώ χρειάζεται να θυμίσουμε κάποια πραγματάκια. Το ΚΚΕ(μ-λ) διατυπώνει ήδη από το 1983 τη γραμμή της αντίστασης στην επίθεση του συστήματος και πάνω σ’ αυτήν αρθρώνει μετά την κατεύθυνση της κοινής δράσης. Με τα αναπόφευκτα λάθη και αδυναμίες, μιας και επρόκειτο για θέσεις “εξωπραγματικές” με βάση τα δεδομένα της τότε περιόδου, αλλά πάντως σ’ αυτή την τροχιά. Σταθμό σ’ αυτή την πορεία αποτέλεσε η συγκρότησης της Μαχόμενης Αριστεράς (ΜΑ) το 1993 από το ΚΚΕ(μ-λ), το ΝΑΡ, το ΕΚΚΕ και το ΕΕΚ. Το ότι η αναγκαιότητα κοινής δράσης αποτελεί πλέον κοινό τόπο για το σύνολο των οργανώσεων οφείλει πολλά στην ύπαρξη, τις πρωτοβουλίες, το ρόλο της ΜΑ. Πρόσφατα καθοδηγητικό στέλεχος του ΝΑΡ διατύπωσε τη γνώμη ότι η διάλυση της ΜΑ υπήρξε “στρατηγικό λάθος”.

Παρέλειψε ωστόσο να αναφέρει πώς και γιατί διαλύθηκε η ΜΑ. Γιατί η ΜΑ διαλύθηκε επειδή απλούστατα δεν την ήθελε πλέον το ΝΑΡ. Αν έκανε κανείς τον κόπο να διαβάσει τις δημόσιες τοποθετήσεις (από τις στήλες του “ΠΡΙΝ”) καθοδηγητικών στελεχών του ΝΑΡ εκείνης της περιόδου, θα καταλάβαινε πολύ καλά και γιατί το ΝΑΡ συναίνεσε στη συγκρότησή της και γατί από ένα σημείο και πέρα τη θεώρησε εμπόδιο στα πόδια του. (Κι αν χρειαστεί, μπορούμε και να τις αναδημοσιεύσουμε). Ούτε λίγο ούτε πολύ η ΜΑ παρουσιαζόταν σαν ένα “εκτρωματικό μόρφωμα” που οδηγεί στην περιχαράκωση των δυνάμεων της ριζοσπαστικής Αριστεράς σ’ έναν “μικρόκοσμο” συμπόρευσης με τους “σταλινικούς”. (Αυτό κι αν ήταν ανυπόφορο για ορισμένους). Που “κλείνει το δρόμο” προς την ευρύτερη Αριστερά, τη δυνατότητα απεύθυνσης στις αριστερές δυνάμεις του ΚΚΕ, του ΣΥΝ, της ΑΚΟΑ, του… Τσοβόλα, του ΠΑΣΟΚ. Εδώ βρίσκεται και η εξήγηση για το πώς είδε το ΝΑΡ τη συγκρότησή της.

Η ηγεσία του ΝΑΡ είδε τη ΜΑ σαν εφαλτήριο για το πλασάρισμά της σ’ αυτήν την ευρύτερη Αριστερά, καθώς ταυτόχρονα πίστευε ότι σαν ισχυρότερη -τότε- δύναμη θα μπορούσε να χειραγωγήσει τις άλλες δυνάμεις που τη συγκροτούσαν. Δεν “της βγήκαν οι λογαριασμοί” ούτε προς τα “έξω” ούτε προς τα “μέσα” και προτίμησε να προχωρήσει σε μια πολιτική υπονόμευσης της ΜΑ μέχρι τη διάλυσή της.

Πριν λοιπόν το ΝΑΡ διατυπώσει οποιαδήποτε κριτική για “διασπαστική λογική” σ’ εμάς -και αν θα ‘θελε να είναι στοιχειωδώς πειστικό για την ειλικρίνεια των “ενωτικών” του προθέσεων- το λιγότερο που θα όφειλε θα ‘ταν μια ουσιαστική αυτοκριτική ως προς τα προηγούμενα.

Στρατηγική και ωρολόγιο πρόγραμμα

Ας έρθουμε λοιπόν στα σημερινά. Μας κριτικάρει το ΝΑΡ ότι στις προεκλογικές μας θέσεις “απουσιάζει σχεδόν οποιαδήποτε αναφορά στην επανάσταση, την εργατική εξουσία, το σοσιαλισμό-κομμουνισμό”, ότι έχουμε, λέει, “εισαγάγει τη θεωρία των σταδίων ακόμα και στην κομματική ζύμωση”. Φυσικά και δεν είναι έτσι. Θα μπορούσαμε να αρκεστούμε και στην απάντηση που δίνει ο ίδιος ο σ. Ελαφρός και προφανώς για να “προλάβει” τη δική μας. Πως “δεν κάνεις επανάσταση με προεκλογικά συνθήματα”. Οντως!

Ομως εδώ, πίσω από την κριτική, υπάρχει ένα σοβαρό ζήτημα που διαμορφώνει και την οπτική τους. Από τα κεντρικά στοιχεία των αντιλήψεων του ΝΑΡ είναι αυτό της σύνδεσης της τακτικής με τη στρατηγική. Ας προσπεράσουμε και πάλι τα αυτονόητα, ότι αυτή η σύνδεση είναι αναγκαία κ.λπ. κ.λπ. Το πρόβλημα βρίσκεται στο πώς την αντιλαμβάνεται κανείς. Και εδώ, στην αντίληψη του ΝΑΡ, υπάρχει καταρχήν μια λαθεμένη θεωρητική αφετηρία. Την άποψη πως ο (“ολοκληρωτικός”) καπιταλισμός δημιουργεί πλέον σχέσεις που μόνο το περίβλημά τους είναι καπιταλιστικό, ενώ ο πυρήνας τους περίπου… κομμουνιστικός. Ετσι, αυτό που χρειάζεται είναι απλώς να “ξεφλουδίσουμε” (εννοείται με αγώνες) αυτό το περίβλημα για να ξεπροβάλουν αυτούσιες οι κομμουνιστικές σχέσεις σήμερα. Οπως γίνεται αντιληπτό, δεν πρόκειται καν για ζήτημα σύνδεσης της στρατηγικής με την τακτική. Η στρατηγική είναι ήδη “εδώ”, βρίσκεται “μέσα” στους τακτικούς μας στόχους και τους καθημερινούς μας αγώνες.

Κάπως έτσι οδηγηθήκανε και στην άποψη του “διαρκώς επαναστατικού ρεπερτορίου” και της “δυαδικής εξουσίας” η οποία βρίσκεται πλέον επί θύραις, μια άποψη σαφέστατα ρεφορμιστική. Αν μάλιστα αναζητήσουμε ένα δείγμα γραφής αυτής της αντίληψης, πρόσφατο είναι το “ωρολόγιον πρόγραμμα” για 4 ώρες δουλειά, 4 ώρες μόρφωση, 4 ψυχαγωγία, 4 ενασχόλησης με τα κοινά και 8 ώρες ύπνο. Με το συμπάθιο, σ., αλλά τέτοιου είδους “συλλήψεις” είναι για τα πανηγύρια. Πρώτον, είναι αστείο (και δείγμα ιδεαλιστικής θεώρησης των πραγμάτων) να “προγραμματίζει” κανείς το ωράριο στον… κομμουνισμό. Δεύτερο, εκφράζει μια στατική θεώρηση (και αποδοχή) της συγκεκριμένης σημερινής οικονομικής και παραγωγικής διάρθρωσης. Τρίτο, δείχνει να μην αντιλαμβάνεται την έννοια των “όλο και διευρυνόμενων ανθρώπινων αναγκών”. Τέταρτο και κυριότερο, ότι στον κομμουνισμό το ζήτημα δεν τίθεται σαν πρόβλημα “υλικών όρων” και “ωραρίου” αλλά βασικά σαν ζήτημα σχέσης του ανθρώπου με την εργασία, τα μέσα παραγωγής, το παραγόμενο προϊόν. Οχι σαν ζήτημα “ελεύθερου χρόνου”, αλλά πλήρους και απόλυτης ελευθερίας να συνδέεται με την “κυριαρχία” του εργαζόμενου ανθρώπου στις σχέσεις που τον αφορούν.

Διαφορετικά βεβαίως μπαίνει το ζήτημα στις σημερινές συνθήκες που καθορίζονται από την κυριαρχία του κεφαλαίου σ’ όλες τις σχέσεις που αφορούν την εργασία, την παραγωγή κ.λπ. κ.λπ. Αυτήν ακριβώς τη διαφορά αδυνατώντας να κατανοήσει το ΝΑΡ οδηγήθηκε και σε ένα ακόμη λάθος. Το πιο σοβαρό, μια και αφορά ένα κρίσιμο ζήτημα της πάλης μας σήμερα. Αναφερόμαστε στο περίφημο ζήτημα του 35ώρου ή 30ώρου, άποψη την οποία προώθησε το ΝΑΡ. Στην πορεία φάνηκε να αλλάζει άποψη ή έτσι τουλάχιστον νομίσαμε εμείς με βάση δημοσιεύματα στο “ΠΡΙΝ” για το πώς χρησιμοποιήθηκε το 35ωρο στη Γαλλία (και στη Γερμανία) σε βάρος της εργατικής τάξης. Σήμερα το βλέπουμε να επανέρχεται με πολύ πιο προωθημένη και “επιθετική” άποψη: 4ωρο. Αλλά, αγαπητοί σ., να σας ξαναθυμίσουμε ότι το κρίσιμο ζήτημα σήμερα για την εργατική τάξη είναι το δικαίωμα στη δουλειά που πλήττεται μέσα από τις “ελαστικές εργασιακές σχέσεις” κ.λπ. κ.λπ. Και το ζήτημα αυτό θα το συναντήσετε μπροστά σας (όπως και τόσα άλλα) θέλετε-δεν θέλετε.

Γιατί, αγαπητοί σ., η σύνδεση της τακτικής με τη στρατηγική δεν είναι ζήτημα ανάληψης στη σφαίρα των επιθυμιών και ούτε βέβαια απαντιέται με το να “δηλώνει” κανείς ότι η άποψή του “συνδέεται” με την προοπτική. Είναι ζήτημα του αν οι συγκεκριμένοι στόχοι που σήμερα προωθούμε οδηγούν πραγματικά στη συγκρότηση του προλεταριάτου, την αγωνιστικοποίηση, την πολιτικοποίησή του, τη συνειδητοποίηση της θέσης και του ρόλου του. Αν πραγματικά ανοίγουν δρόμους σήμερα, μέσα στην πραγματικότητα της ταξικής πάλης που διεξάγεται σήμερα και όχι αυτής που “διεξάγεται” στη φαντασία μας.

Στην ίδια βάση και με τον ίδιο τρόπο και παρά τον πληθωρισμό των αναφορών στον κομμουνισμό, το ΝΑΡ βρέθηκε με μια ρεφορμιστική άποψη στα χέρια όσον αφορά την προεκλογική του στόχευση. Το “σπάσιμο του δικομματισμού”. Πρόκειται ακριβώς για τη λογική που οδήγησε αρκετές φορές παλιότερα στη διατύπωση της άποψης “να πέσει η κυβέρνηση”. Η κυβέρνηση, σ., “έπεσε”. Και λοιπόν; Ναι, ναι, γνωρίζουμε, εσείς “δεν εννοούσατε αυτό”. Αλλα είχατε “δηλώσει”. Μόνο που, όπως ήδη αναφέραμε, αυτή η έρμη η “σύνδεση” δεν είναι θέμα δήλωσης. Ούτε η ζύμωση θέμα “ποσότητας” αναφορών στον κομμουνισμό για να αναφερθούμε και σ’ αυτήν την πλευρά της κριτικής του ΝΑΡ. Γιατί εμείς σ’ αυτές τις εκλογές θέσαμε συγκεκριμένους πολιτικούς στόχους και συνθήματα. Οτι, π.χ., σ’ αυτές τις εκλογές δεν κρίνεται τίποτα ως προς την πολιτική που θα ακολουθηθεί. Οτι το ζήτημα για το λαό θα κριθεί στο δρόμο. Οτι η υπάρχουσα (ευρύτερη) Αριστερά ούτε θέλει ούτε μπορεί να απαντήσει και πως υπάρχει αναγκαιότητα πάλης και μέσα στα πλαίσιά της κ.λπ. κ.λπ. Ταυτόχρονα στην προεκλογική μας καμπάνια αναφερθήκαμε και στην αναγκαιότητα ανασυγκρότησης του εργατικού-κομμουνιστικού κινήματος και στο ότι η πραγματική διέξοδος για τους λαούς βρίσκεται στο σοσιαλισμό-κομμουνισμό. Τώρα αν η “μεζούρα” του ΝΑΡ βρήκε αυτές τις αναφορές “λίγες”, εμάς πολύ λίγο μας απασχολεί.

Κριτική αυτεπίστροφος

Μας κριτικάρει ακόμη το ΝΑΡ πως αρκούμαστε στην “περιγραφή της κατάστασης με πρόδηλη μάλιστα αδυναμία να συνειδητοποιήσουμε την καινούρια ποιότητα”. Αισθανόμαστε συντετριμμένοι. Αλλά τι να κάνουμε. Ετσι είμαστε εμείς. Με μόνιμη την “αδυναμία” να αντιληφθούμε την κάθε “καινούρια ποιότητα” που κάθε τρεις και λίγο ανακαλύπτει το ΝΑΡ. Πάντως και από αυτή τη θέση είμαστε πολύ ευχαριστημένοι που το ΝΑΡ ανακάλυψε ξανά τον ιμπεριαλισμό. Αυτή τη “μουμιοποιημένη” θεώρηση του “παρωχημένου” Λένιν. Αισθανόμαστε ευτυχείς που το ΝΑΡ αντιλήφθηκε επιτέλους πως ήταν “κατακτητικοί ιμπεριαλιστικοί πόλεμοι” αυτοί που “άρχισαν με τη Βοσνία και το Κόσοβο, για να συνεχίσουν με το Αφγανιστάν και το Ιράκ.” (από το άρθρο του Γ. Δελαστίκ στο ίδιο φύλλο). Ελπίζουμε πως και στο μέλλον θα συνεχίσει να μας χαρακτηρίζει η ίδια “αδυναμία”, όπως επίσης ελπίζουμε να -μη- χαρακτηρίζει το ΝΑΡ η “διορατικότητα” που επέλεξε τόσο σ’ αυτές όσο και σε σειρά άλλων περιπτώσεων και ζητημάτων.

Μας κριτικάρει επίσης ότι η πρότασή μας για την κοινή δράση “μπορεί κατά περιόδους να επεκτείνεται (χωρίς διαφοροποιήσεις και με ανάλογες πολιτικές εκπτώσεις) μέχρι και τη ρεφορμιστική Αριστερά, όπως πέρσι, στο αντιπολεμικό κίνημα”. Υποθέτουμε πως με μια τόσο “αυστηρή” θεώρηση των πραγμάτων θα έχει γίνει ήδη μια πολύ “σκληρή” κριτική στον σ. Δ. Δεσύλλα που στο ίδιο φύλλο μέμφεται το ΚΚΕ “γιατί επιμένει στον ηγεμονισμό και την άρνηση κάθε κοινής δράσης” και ότι “κλείνει την πόρτα” της συνεργασίας σε δυνάμεις που βρίσκονται αριστερά του.

Οσο για την ουσία του πράγματος, το ΝΑΡ, παρ’ ότι μόνιμα αλληθωρίζει προς την “ευρύτερη Αριστερά”, μάλλον αδυνατεί να αντιληφθεί ορισμένα στοιχειώδη πράγματα. Θα αρκεστούμε εδώ σε ορισμένες σύντομες παρατηρήσεις. Πρώτον, ότι την πρότασή μας την κάναμε σε συγκεκριμένες συνθήκες που μακάρι να επαναλαμβάνονταν συχνά ώστε να την… ξανακάνουμε.

Δεύτερο, ότι στις συμμαχίες, συνεργασίες, συμπράξεις κ.λπ. παίζουν ρόλο μια σειρά παράγοντες με κρίσιμο ζητούμενο το πολιτικό αποτέλεσμα. Τρίτο, και με βάση τους συγκεκριμένους όρους της συγκεκριμένης περίπτωσης, εμείς εκτιμούσαμε -και σωστά όπως αποδείχτηκε- ότι ο κόσμος που κινούνταν θα υιοθετούσε (και εννοείται με την παρέμβασή μας όσο και άλλων δυνάμεων με ίδιες ή παραπλήσιες απόψεις) τα αντιπολεμικά, αντιαμερικανικά, τα αντιιμπεριαλιστικά μας συνθήματα. Ακριβώς αυτός ήταν και ένας από τους λόγους που τόσο το ΚΚΕ όσο και ο ΣΥΝ στάθηκαν αρνητικά απέναντι στην πρότασή μας. Εχουμε μάλιστα την άποψη ότι ο ίδιος “φόβος” συνέχει και το ΝΑΡ, όπως έχει φανεί σε αρκετές περιπτώσεις.

Μας “εγκαλεί” επίσης το ΝΑΡ για “λείανση των αναφορών μας στην ΕΕ”. Εχουμε μάλιστα την εντύπωση πως ανάλογου περιεχομένου εκτιμήσεις “σέρνονται” τελευταία στα “τραπεζάκια” του χώρου. Ορισμένως πρόκειται για μια πολύ ευχάριστη εξέλιξη. Μπορούμε δηλαδή να υποθέσουμε ότι με τέτοιο αντιευρωπαϊκό μένος μάλλον δεν θα είμαστε μόνοι μας στη μάχη της αποχής από τις προσεχείς ευρωεκλογές. Οτι θα συμπορευτούν μαζί μας τόσο το ΝΑΡ όσο και άλλες δυνάμεις στη μάχη ενάντια σε μια διαδικασία που νομιμοποιεί την πρόσδεση της χώρας μας στο άρμα των ευρωπαίων ιμπεριαλιστών. Αλλωστε, κάτι τέτοιο θα συνέβαλε τα μάλα και στη συγκρότηση του “πόλου”. Ή μήπως όχι; Ή μήπως κάτι τέτοιες τρίχες λέγονται ακριβώς για να συγκαλυφθεί ο ευρωκεντρικός τρόπος θεώρησης των πραγμάτων από κάποιες δυνάμεις; Και δύο λόγια για την ουσία του πράγματος. Εμείς δεν κρύψαμε ποτέ, αντίθετα το διακηρύσσουμε καθημερινά και στη διαπασών ότι θεωρούμε τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό το μεγαλύτερο σήμερα εχθρό των λαών και την πιο επικίνδυνη “πηγή” πολέμου. Αν σ’ αυτή την εκτίμηση διαφωνεί το ΝΑΡ ή όποιος άλλος, ας έχει το πολιτικό θάρρος να το πει καθαρά και παστρικά και όχι να κρύβεται πίσω από τάχα μου “κριτικές” σε ζητήματα που απλώς “ανακαλύπτει”.

Το επιθυμητό και το αναγκαίο

Ας ξαναγυρίσουμε με όλα αυτά στο ζήτημα του πόλου. Αν αντιλαμβανόμαστε καλά, αυτό που προτείνει το ΝΑΡ είναι ένας πολιτικός πόλος με έντονες και ισχυρές τις ιδεολογικές του αναφορές. Μια μορφή συγκρότησης που θα ενώνει, θα συσπειρώνει, θα παίρνει πολιτικές πρωτοβουλίες, θα θέτει πολιτικά ζητήματα, θα διαμορφώνει όρους, προοπτικές κ.λπ.

Το ζήτημα εδώ δεν είναι -τουλάχιστον όσο μας αφορά- το αν αυτά είναι αναγκαία ή ακόμη και αν μπορούν να προωθηθούν με αυτή ή εκείνη τη μορφή. Βρίσκεται στο αν η μορφή συγκρότησης που προτείνει το ΝΑΡ είναι εφικτή με τους υπάρχοντες όρους, αν είναι αυτό που χρειαζόμαστε και αυτό που μπορεί να ανταποκριθεί στις σημερινές απαιτήσεις.

Και εδώ τίθενται ορισμένα ζητήματα-προβλήματα. Πρώτον, είναι προφανές ότι αυτή τη συγκρότηση το ΝΑΡ δεν τη βλέπει στην προοπτική των πραγμάτων αλλά σαν ζήτημα ημερήσιας διάταξης και προς άμεση υλοποίηση (αν κάνουμε λάθος, ας διευκρινιστεί). Δεύτερο, ότι η πρόταση απευθύνεται στο σύνολο σχεδόν των δυνάμεων της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς. Τρίτο, ότι η πολιτική βάση συγκρότησης δεν είναι μια μίνιμουμ, αλλά μια πιο αναπτυγμένη, έτσι ώστε να ανταποκρίνεται στο χαρακτήρα του σχήματος ως πολιτικού πόλου (αν και πάλι κάνουμε λάθος, επίσης ας διευκρινιστεί).

Τέταρτο, που τίθεται και ως ερώτημα. Αυτή η πολιτική βάση του εγχειρήματος θα ‘ναι η πολιτική άποψη του ΝΑΡ που -καθώς το συνηθίζει- τη βαφτίζει “κοινής αποδοχής” ή θα ‘ναι πραγματικά το αποτέλεσμα κοινής διαμόρφωσης και αποδοχής; Γιατί, αν είναι το πρώτο, είναι προφανές ότι μπορούν να “συρθούν” μόνο δυνάμεις χωρίς στοιχειώδες έρμα και υπόσταση. Αν ισχύει το δεύτερο, τότε τίθενται άλλου είδους ερωτήματα.

Ζήτημα πέμπτο, λοιπόν. Αυτή η κοινή βάση και με δεδομένες τις διαφορές των οργανώσεων μπορεί στις σημερινές συνθήκες να διαμορφωθεί με άλλον τρόπο εκτός από το κόψε-ράψε; Και με ποιο κριτήριο; Μπορεί όμως μια πλατφόρμα διαμορφωμένη με τέτοιο τρόπο να αποτελέσει πολιτική βάση για ένα τέτοιο εγχείρημα;

Εκτο, αυτός ο πόλος θα λειτουργεί σαν ενιαίος οργανισμός, δημοκρατικά εννοείται, αλλά ενιαίος πάντως, με δικιά του δομή και λειτουργία ή σαν άθροισμα συλλογικοτήτων και σε βάση συντονισμού μεταξύ τους; Αν ισχύει το πρώτο, πολύ θα θέλαμε να μας εξηγηθεί πώς μπορεί να νοηθεί ή να λειτουργήσει κάτι τέτοιο με βάση μια πλατφόρμα κόψε-ράψε; Αν ισχύει το δεύτερο, προς τι ο θόρυβος;

Εβδομο, αλλά όχι τελευταίο. (Και) το ΝΑΡ αναφέρεται στην αναγκαιότητα ανασύνθεσης-μετασχηματισμού των αριστερών δυνάμεων, ξεπεράσματος αδυναμιών, λαθεμένων αντιλήψεων κ.λπ. κ.λπ. Αυτή η αναγκαιότητα αφορά και σας (το ΝΑΡ) ή μόνο τους “άλλους” και εσείς είστε “μια χαρά”;

Η δική μας άποψη

Ας περάσουμε ωστόσο στη δική μας άποψη. Είναι γεγονός ότι οι ανάγκες του κινήματος απαιτούν μια μορφή συντονισμού, μια διαδικασία ενότητας στη δράση ή και ενότητας των αριστερών δυνάμεων σε όποιο επίπεδο κι αν την τοποθετεί κανείς και όποιες δυνάμεις κι αν εννοεί. Και εδώ να διευκρινίσουμε πως εμείς δεν θεωρούμε καλά και σώνει “σεχταριστική” ή “διασπαστική” οποιαδήποτε προσέγγιση διάφορων δυνάμεων μεταξύ τους. Δικό τους πρόβλημα. Εμείς ούτε θέλουμε ούτε μπορούμε άλλωστε να εμποδίσουμε κάτι τέτοιο. Το ζήτημα που θέτουμε είναι ότι οι όποιες προσεγγίσεις πρέπει να αντιστοιχούν στα πραγματικά δεδομένα. Διαφορετικά υπάρχει κίνδυνος να στρέψουν τα πράγματα προς τα πίσω και μάλιστα όχι στο “σημείο αφετηρίας” αλλά ακόμη πιο πίσω, σε πιο σκληρές περιχαρακώσεις, όπως άλλωστε μας έχουν δείξει συγκεκριμένες εμπειρίες.

Η ίδια η ιδέα της ανασύνθεσης-μετασχηματισμού σημαίνει πολύ απλά -για όσους τουλάχιστον τη διατυπώνουν- πως οι συνθήκες δεν είναι ώριμες και οι διάφορες δυνάμεις δεν είναι έτοιμες για ένα τέτοιο βήμα ενότητας στο πολιτικό επίπεδο. Εκτός κι αν υποθέσουμε ότι ορισμένοι αμολάνε κάποιες απόψεις μόνο και μόνο επειδή “ακούγονται καλά” και δεν αντιλαμβάνονται ή δεν θέλουν να αντιληφθούν τι πραγματικά μπορεί αυτές να σημαίνουν.

Η ίδια αυτή ιδέα (της ανασύνθεσης) σημαίνει όχι μόνο ενότητα αλλά και διαχωρισμούς. Και όχι μόνο στα πλαίσια της ευρύτερης ας πούμε Αριστεράς αλλά και της εξωκοινοβουλευτικής.

Ταυτόχρονα αυτά με τη σειρά τους προϋποθέτουν μια διαδικασία. Μια διαδικασία που θα εκτυλίσσεται μέσα στην πάλη, μια και κατά τη δική μας λογική καμιά ουσιαστική απάντηση και σε κανένα ζήτημα δεν μπορεί να δοθεί έξω απ’ αυτήν. Μια διαδικασία ενότητας στην πάλη, τη δράση αλλά και “πάλης μέσα στην πάλη”. Δοκιμασία θέσεων και λογικών, ανάδειξης ή απόρριψης αντιλήψεων με “ρυθμιστή” το κίνημα και τα πραγματικά πολιτικά ζητήματα που αυτό θέτει. Διαμόρφωση σχέσεων ενότητας μέσα στην πάλη (που μόνο έτσι διαμορφώνονται σε ουσιαστικές και στέρεες) αλλά και διαχωρισμών και πάλι με τον ίδιο τρόπο.

Αυτή τη διαδικασία προτείνουμε εμείς, αυτή θεωρούμε σαν τη μόνη υπαρκτή και ουσιαστικά ενωτική πρόταση, έτσι εννοούμε την ανασύνθεση χωρίς να “φοβόμαστε”.

Εχουμε πλήρη εμπιστοσύνη στις διαθέσεις, τις απόψεις, τις θέσεις μας. Αλλά και αν ακόμα υποθέσουμε πως μια τέτοια διαδικασία τις αποδείξει ανεπαρκείς, ουδέν πρόβλημα. Το μόνο που θα σημαίνει για μας κάτι τέτοιο είναι πως οι απόψεις που θα ‘χουν αναδειχτεί και ισχυροποιηθεί μέσα στην πάλη θα ‘ναι ακόμα καλύτερες, θα ανταποκρίνονται περισσότερο στις ανάγκες του κινήματος.

Τέλος, και για να είμαστε συγκεκριμένοι με τον πληρέστερο τρόπο. Μπροστά μας βρίσκονται ανοιχτά και μας περιμένουν μια σειρά μέτωπα. Εκεί θα κριθούν οι απόψεις, οι αντιλήψεις και οι διαθέσεις του καθένα. Ιδιαίτερα θα σταθούμε εδώ στο ζήτημα της Ολυμπιάδας. Θεωρούμε πως σ’ αυτό το μέτωπο συμπυκνώνονται μια σειρά κρίσιμα ζητήματα. Από την επίθεση του κεφαλαίου στο προλεταριάτο μέχρι το οικολογικό πρόβλημα. Από το ζήτημα της ιμπεριαλιστικής εξάρτησης μέχρι το χτύπημα των δημοκρατικών δικαιωμάτων. Από το ζήτημα της υπερσυγκέντρωσης και του υδροκεφαλισμού της Αθήνας μέχρι την αντικαπιταλιστική πάλη.

Από τη μεριά μας θεωρούμε αδιανόητο να μη δοθεί η μάχη σε όλα αυτά τα μέτωπα και συνολικά στην επιχείρηση-Ολυμπιάδα. Θεωρούμε ακατανόητο το να μη διεξαχθεί ενωτικά και συντονισμένα. Ταυτόχρονα θεωρούμε πως αποτελεί και ένα πεδίο δοκιμασίας απόψεων και λογικών. Ενωτικών και “ενωτικών”. Τέτοιων και αλλιώτικων. Ιδού λοιπόν.