Η ιστορία δεν σκηνοθετείται, περπατάει με τα πόδια του λαού και στο λαό ανήκει

Και το νέο ιστορικό ντοκιμαντέρ του Λεωνίδα Βαρδαρού, που προβλήθηκε στα πλαίσια του 28ου φεστιβάλ ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης προσέλκυσε όπως ήταν αναμενόμενο πλήθος αγωνιστών της πόλης.

Σε μια κατάμεστη αίθουσα παρακολουθήσαμε για 3η φορά την προσπάθεια του σκηνοθέτη να καταγράψει – παρουσιάσει την ιστορική πολιτική διαδρομή της πάλης του λαού μας και μέσα από την ιδιαίτερη σε αυτή την πάλη, συμβολή των γυναικών μαχητριών, όπως είναι και ο τίτλος της τριλογίας.

Είναι γεγονός πως εκ των πραγμάτων μια τέτοια προσπάθεια θα προκαλούσε τόσο το ενδιαφέρον, όσο και τη δικαιολογημένη συγκίνηση. Για το μεγαλείο των λαϊκών αγώνων, της εποποιίας του εργατικού επαναστατικού κομμουνιστικού κινήματος και της πάλης των προηγούμενων χρόνων στη χώρα μας.

Παρόλα αυτά, οφείλουμε κάθε φορά να προσπαθούμε να προσεγγίζουμε την ιστορική πείρα κριτικά, με σκοπό να εξάγουμε χρήσιμα πολιτικά συμπεράσματα για την υπόθεση στο σήμερα όταν τη μελετάμε και ανατρέχουμε σε αυτήν, αξιοποιώντας τα στα σημερινά επίδικα της ταξικής πάλης.

Υπό αυτή την έννοια, με τον μεγαλύτερο σεβασμό στις γενιές των μεγάλων αγώνων της Αντίστασης, της ηρωικής εποποιίας του Δημοκρατικού στρατού μα και της γενιάς μετέπειτα του Πολυτεχνείου, για να υπηρετήσουμε από εργατική επαναστατική κομμουνιστική μπάντα την υπόθεση, οφείλει η ματιά μας, πέρα από την διείσδυση, να περιλαμβάνει την κριτική σκέψη και στάση απέναντι στα δεδομένα της πάλης της εργατικής τάξης και ευρύτερα του λαϊκού κινήματος, της πρωτοπορίας της και του ρόλου που αυτή έπαιξε κάθε στιγμή, στη βάση των οποίων οδηγούμαστε στο σήμερα της ήττας και της αποσυγκρότησης και διάλυσης του εργατικού επαναστατικού κομμουνιστικού κινήματος τοσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς.

Κατά συνέπεια, ένα ιστορικό ντοκιμαντέρ που καταπιάνεται να παραθέσει τις σπουδαίες αυτές σελίδες της λαϊκής υπόθεσης στη χώρα οφείλει να αναμετρηθεί ολοκληρωμένα αν όντως θέλει να συμβάλει στην ιστορική μνήμη αντί να συμβάλει τελικά στην ιστορική αποσιώπηση και λήθη.

Για να μην είμαστε όμως απόλυτοι και σεχταριστες, κάθε τέτοια προσπάθεια είναι χρήσιμη αρκεί να ειδωθεί – προβληθεί, υπό τα πρίσματα της επαναστατικής άποψης και τα κριτήρια της πραγματικότητας. Έξω από υποκειμενισμούς και πολιτικάντικες σκοπιμότητες.

Υποκειμενισμούς και κατά το δοκούν ερμηνείες και κρίσεις ακόμα και της ιστορικής μνήμης και πείρας που στο κάδρο της αποσυγκρότησης και διάλυσης, αυτού που υπήρξε και στη χώρα μας ως εργατικό επαναστατικό κομμουνιστικό κίνημα, ο προσεκτικός παρατηρητής θα διαπιστώσει ότι ξεφυτρώνουν σαν όμορφα τριαντάφυλλα ενώ πρόκειται για βλαβερά ζιζάνια, τα οποία επενεργούν σε βαρος της ανάπτυξης της υπόθεσης.

Επί του συγκεκριμένου όμως ιστορικού ντοκιμαντέρ.

 Όπως είπαμε και παραπάνω, από μόνη της η προσπάθεια αξίζει τον έπαινο μα και απολαμβάνει της υποδοχής που της πρέπει στη βάση της θεματολογίας. Μόνο που στο 3ο μέρος της δεν τα καταφέρνει και ίσως θα ήταν και αναμενόμενο θα έλεγε κανείς.

Δεν τα καταφέρνει, καθώς μιλάει για μια νέα περίοδο της λαϊκής πάλης στη χώρα στην οποία τα πρίσματα τόσο του σκηνοθέτη, όσο και των πρωταγωνιστών είναι πολύ πολύ συγκεκριμένα και τοποθετημένα στον πολιτικό χάρτη αυτού που καταγράφηκε ως ρεφορμιστικές απόψεις και ρεβιζιονιστική παλινόρθωση.

Θα μπορούσε κανείς να πει ότι τελικά το ντοκιμαντέρ εντάσσεται με τη σειρά του στην προσπάθεια ξαναγραψιματος της ιστορίας και με όρους ιδιοκτησίας από τις δυνάμεις του ΚΚΕ. 

Μόνο που εκ των πραγμάτων, ο προσεκτικός θεατής θα διαπιστώσει ότι δεν μπορεί να σκηνοθετήσει κάνεις την ιστορία.

“Βγαίνει ” αν και σε δύο προτάσεις ότι δεν ήταν μόνο η ΕΔΑ και οι λαμπράκηδες. Δεν ήταν μόνο το φιλειρηνικό κίνημα και το 15% για την παιδεία. Όπως, επιδερμικά και με χαμηλή τη φωνή διατύπωσε μια από τις πρωταγωνίστριες, τον καιρό εκείνο υπάρχει έξαρση και των αριστεριστών…μένει βέβαια σε αυτό.

Μα και σε ένα άλλο καρέ, μια άλλη αγωνίστρια παραδέχεται το τι πολιτική γραμμή ζυμωνε στα μέλη, τους οπαδούς και ευρύτερα το λαό αυτος ο χώρος τις παραμονές του πραξικοπήματος. Εμείς, λέει περιγραφικά λέγαμε στους πυρήνες ότι να οι 10 λόγοι που δεν θα γίνει πραξικόπημα στην Ελλάδα. Εδώ δεν είναι Μαδρίτη …

Εδώ ήρθαμε. 

Όχι μόνο δεν ήταν μόνο η ΕΔΑ και κατά συνέχεια το ΚΚΕ που επενεργούν στην δεδομένη ιστορική περίοδο. 

Μα όντας τοποθετημένο πολιτικά μα και χωροταξικά, ουσιαστικά το ντοκιμαντέρ αποκρύπτει κομβικούς δρωντες παραγράφοντας τη συμβολή τους, πράγμα όχι και τόσο αντικειμενικό. Δεν υπάρχει καμία αναφορά στο ρόλο και τη δράση μέσα και έξω από τη χώρα των άλλων εξόριστων που διάβαζαν και τα κινέζικα κείμενα, την ΟΜΛΕ, το ΑΜΕΕ, την ΑΑΣΠΕ τη διεθνή διάσταση της αντιπαράθεσης στα πλαίσια του ΕΕΚΚ, που συγκροτούσαν οι λεγόμενοι στο ντοκιμαντέρ “αριστεριστές”- (πράκτορες των ΗΠΑ) όπως καταγράφονταν από τον χώρο και τους φιλοσοβιετικους ρεβιζιονιστές, για δεκαετίες τότε.

Σβήνει ως μη άξια αναφοράς τη σπουδαία συμβολή στο εργατικό, φοιτητικό και ευρύτερα λαϊκό και αντιφασιστικό – αντί ιμπεριαλιστικό κίνημα μαζικών οργανώσεων και χωρών που έπαιξαν ρόλο και στο εσωτερικό μα και στο εξωτερικό.

Και όπως ήταν αναμενόμενο και δεν εκπλήσσει κανέναν δεν γίνεται καμία αναφορά στη στάση των δυνάμεων που εκθειάζονται κατά τα άλλα, απέναντι στο καθεστώς της χούντας, τη φιλελευθεροποίηση και την ομαλότητα. Πόσο δε μάλλον για την αρχική στάση απέναντι στην κατάληψη που οδήγησε στην εξέγερση του Νοέμβρη.

Είναι παράξενα όλα αυτά;

Κατά την άποψη μας όχι. Είναι παλιό γνώρισμα των χώρων της αναθεώρησης, ίδιον των οπορτουνιστών, των κάθε λογής ρεβιζιονιστικών οργανισμών, το ξαναγράψιμο της ιστορίας κατά το δοκούν.

Ένα παραπάνω σήμερα, που η πάρα πέρα αποσυγκρότηση και παροπλισμός, η ήττα του εργατικού επαναστατικού κομμουνιστικού κινήματος και η διάλυση των μετώπων της πάλης της εργατικής τάξης και των λαϊκών δυνάμεων, τους δίνει το χώρο να παριστάνουν τους μοναδικούς και παντός καιρού.

Η αξία της αποκάλυψης και οι δυνατότητες σε μια τέτοια κατεύθυνση κίνησης και δράσης δεν αφορά ορισμένους ψυλλιασμένους που έχουν και ελεύθερο χρόνο. 

Είναι ζήτημα της πάλης.

Είναι πρόβλημα του καιρού μας, ένα από τα πολλά που έχει να αντιμετωπίσει καθημερινά η λαϊκή αντίσταση στην προσπάθεια της να υπάρξει εκ νέου.

Είναι ζήτημα των μαζών στις οποίες ανήκει και η ιστορία μα και το αύριο της υπόθεσης.

Μέσα από τη δική τους κίνηση σε μια επαναστατική κατεύθυνση θα διαπιστώσουν, αποκαλύψουν, απαντήσουν τα προβλήματα του καιρού μας. 

Είναι μια εύκολη ιστορία αυτή, σε καμία περίπτωση. Μα τα βήματα της περνάνε μέσα από αυτές τις διαδρομές και μπορούν να κινηθούν μόνο σε αυτές τις ράγες. Σε μια τέτοια κατεύθυνση πάλης αντίστασης και αγώνα αξίζει να συμβάλουμε στο σήμερα, αυτή είναι η μεγαλύτερη προσφορά και η καλύτερη τιμή στους αγώνες και τους αγωνιστές του χθες. Μέσα από αυτές τις διαδρομές θα ξανά έχουμε γιορτή στο χωριό μας που έγραφαν και παλιότερα.

 

Νίκος Κ.