Η αναγκαιότητα της “αποκωδικοποίησης”

Από την Προλεταριακή Σημαία:

Γιατί αποκωδικοποίηση; Επειδή είναι ο μόνος τρόπος που μπορεί κανείς σήμερα να “αναγνώσει” και αναγνωρίσει όσα λέγονται, γράφονται και ακούγονται. Το πρόβλημα δεν είναι σημερινό και ούτε περιορίζεται στα λεγόμενα του τάδε ή του δείνα πολιτικού παράγοντα, δημοσιογράφου ή σχολιαστή. Κρατάει πολλά χρόνια και έχει διαμορφώσει πραγματικούς “κώδικες” διαστροφής εννοιών μέσα από τις οποίες εξελίσσεται μια διαρκής και συστηματική επιχείρηση διαστρέβλωσης της πραγματικότητας.

‘Οσον αφορά βέβαια τους παράγοντες του συστήματος, δεν υπάρχει εδώ τίποτα νέο ή “παράδοξο”. Δεν κάνουν τίποτα περισσότερο ή διαφορετικό από το να ακολουθούν μια παράδοση που έχει διαμορφωθεί επί χιλιετίες. Το πρόβλημα βρίσκεται στην υιοθέτηση αυτών των κωδίκων και από έναν κόσμο που, υποτίθεται, κινείται στο χώρο της Αριστεράς. Ακόμη περισσότερο, υιοθετείται και από ανθρώπους και πολιτικά σχήματα που δεν ανήκουν στο χώρο των “προθύμων” αλλά αβασάνιστα υιοθετούν έννοιες και απόψεις που απλώς έχουν σερβιριστεί από το σύστημα στην κατάλληλη κάθε φορά συσκευασία.

Αφορμή γι’ αυτό το σημείωμα υπήρξε κείμενο του Β. Καρδάση στην “Ελευθεροτυπία” της 9/6/10, στη στήλη “Χαιρετίσματα στην εξουσία” και με τίτλο “Το διαζύγιο της Αριστεράς”.

Όχι ότι το κείμενο αυτό παρουσιάζει κάτι το εξαιρετικό, κάτι το οποίο θέτει κάποια ιδιαίτερα πολιτικά ζητήματα με τα οποία θα έπρεπε να ασχοληθεί οπωσδήποτε κανείς. Απλώς περιέχει πληθώρα στοιχείων του φαινομένου που προανέφερα (διαστροφής εννοιών). Από την άποψη αυτή δίνει μια καλή ευκαιρία “αποκωδικοποίησης” ορισμένων ζητημάτων. Ας τα δούμε παραθέτοντας το κείμενο του εν λόγω αρθρογράφου και σχολιάζοντας -ενδιάμεσα- τα λεγόμενά του:

“Έχω φίλους που ασμένως πανηγυρίζουν για την επικείμενη διάσπαση του ΣΥΝ. Ελπίζουν ότι μετά την αποχώρηση των μιασμάτων της Ανανεωτικής Πτέρυγας θα μείνουν οι γνήσιοι της ριζοσπαστικής Αριστεράς για να σχεδιάσουν επιτέλους την κοινωνική ανατροπή και την Επανάσταση. Αλίμονο, ποιος δεν έχει το δικαίωμα στο όνειρο! Αρκεί να μην το βιώνει ως εφιάλτη.”

Ο κ. Β.Κ. γνωρίζει πολύ καλά ότι οι διαφορές δεν είναι ανάμεσα σ’ αυτούς που θέλουν να σχεδιάσουν την επανάσταση και σ’ εκείνους που επιθυμούν κάτι άλλο. Γνωρίζει πολύ καλά ποιές είναι οι πραγματικές πολιτικές (ή και “άλλες”) διαφορές που διαχωρίζουν τους μεν από τους δε. Ακριβώς γι’ αυτό θέλει να τις συγκαλύψει με αβανταδόρικους χαρακτηρισμούς. Πάγια τακτική των κάθε είδους οπορτουνιστών είναι το να μη λένε ποτέ τις πραγματικές τους θέσεις. Ελίσσονται ανάμεσα από έννοιες, στριφογυρίζουν ανάμεσα σε λέξεις, μεγεθύνουν το ασήμαντο για να περάσει απαρατήρητο το σημαντικό, με πάγια τη φροντίδα να μην τους “ξεφύγει” η πραγματική τους άποψη. Ένα συνηθισμένο τερτίπι είναι επίσης να αποδίδουν σε άλλους θέσεις που δεν έχουν, όπως πράττει εδώ ο Β.Κ. Έτσι και τους άλλους “εκθέτει” (τουλάχιστον αυτό πιστεύει) αλλά και τις αντιλήψεις (περί κοινωνικής ανατροπής λ.χ.) υπονομεύει αποδίδοντάς τες σε πλευρές που ούτε τις έχουν ούτε τις θέλουν ή ακόμη και τις αντιμάχονται.

Λαμπρό παράδειγμα μιας τέτοιας λογικής αποτελεί ο τρόπος που παρουσιάζεται η πορεία της λεγόμενης Ανανεωτικής Αριστεράς.

“Οι πρόσφατες εξελίξεις στο συνέδριο του ΣΥΝ επιβεβαιώνουν το τέλος μιας ολόκληρης εποχής για το πείραμα της ελληνικής αριστερής ανανέωσης. Από την προδικτατορική ΕΔΑ και τις συγκρούσεις με το Πολιτικό Γραφείο του παράνομου ΚΚΕ στο εξωτερικό, στην ιστορική διάσπαση του 1968 και τη δημιουργία του ΚΚΕ εσωτερικού, στον Ευρωκομμουνιστικό προσανατολισμό και τον φιλοευρωπαϊσμό, στην κατάργηση του “Κ” (Κομμουνισμού) και των συμβόλων του, στην ΕΑΡ και από εκεί στο σχηματισμό του ΣΥΝ, η Ανανεωτική Αριστερά ταξίδεψε στην περιπέτεια της πολιτικής ως άλλος Οδυσσέας”.

-Υπάρχει πράγματι ένα “ταξίδι”, μια πορεία αυτής της “ανανεωτικής αριστεράς”. Μόνο που δεν έχει καμία σχέση με την πάλη του Οδυσσέα με τα κύματα, όπως τα θέλει η ποιητική αποστροφή του Β.Κ. Αυτό που την χαρακτήριζε ήταν η εναγώνια αναζήτηση διαδρομών (και διαδρόμων) στην κατεύθυνση συνεργασίας με την αστική τάξη και αναρρίχησης (των “ανανεωτών”) στα δώματα της εξουσίας. Δειγματοληπτικά σημειώνω ορισμένους από τους -πραγματικούς- σταθμούς αυτής της πορείας.

Την υιοθέτηση της άποψης περί “εθνικής αστικής τάξης” με την οποία φιλοδοξούσαν να συνεργαστούν. Άποψη που οδήγησε στη μετατροπή της ΕΔΑ σε ουρά της Ένωσης Κέντρου του Γεωργίου Παπανδρέου (δεκαετία ’60).

Τη σύνδεση της τύχης και της ύπαρξής τους με το ευρωπαϊκό κεφάλαιο, κυρίως μετά τη διάσπαση του 1968. Κατεύθυνση που με ιερή προσήλωση διατηρείται μέχρι σήμερα. Τόσο, μάλιστα, που ακόμη και όταν κάποιοι και κάτω από την πίεση των πρόσφατων δραματικών εξελίξεων τολμούν να ψελλίσουν και κάτι ενάντια στην ΕΕ, αυτό να θεωρείται ιεροσυλία. (Αυτός κι αν είναι δογματισμός).

Στην ίδια τροχιά είχαμε και την κατάργηση του “Κ” και τη δημιουργία της ΕΑΡ. Ήταν ο όρος για να γίνουν αποδεκτοί (όπως ανάλογα σε Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία) στο παιχνίδι της εξουσίας.

Κάτω από την πίεση των εξελίξεων σ’ αυτή την κατεύθυνση “ανάληψης κυβερνητικών ευθυνών” αναγκάστηκαν να αποδεχτούν την προσθήκη της “κινηματικής στήριξης” που προώθησε ο Αλαβάνος και συνδέθηκε με τη δημιουργία του ΣΥΡΙΖΑ. Μόνο που με βάση το ποιες είναι, πλέον, οι σημερινές ανάγκες και απαιτήσεις του συστήματος, κάτι τέτοιο φαντάζει “εξτρεμιστικό”

Εδώ βρίσκεται η ουσία του όλου ζητήματος κι αυτός ο προορισμός της “Οδύσσειας” των “ανανεωτών”.

Αλλά ας συνεχίσουμε: “Κόντρα σε μια μανιοκαταθλιπτική Αριστερά που βίωνε τα τραύματα του Εμφυλίου αποκαμωμένη από την ψυχοπαθολογία της συντριβής και των διώξεων η ανανεωτική τάση, προϊόν της ατομικής και συλλογικής ήττας των αριστερών αλλά και των ιδεολογικών αναζητήσεων του μαρξισμού σε διεθνές επίπεδο, πρόβαλλε ως αδήριτη την υπέρβαση της αυταρέσκειας της δογματικής αλήθειας που μονοπωλείται στα μέλη της κατεστημένης Αριστεράς, ως και των γραφειοκρατικών αγκυλώσεων που κυριαρχούν στους κομματικούς μηχανισμούς. Διακηρύσσοντας έναν σοσιαλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο μέσω ενός ειρηνικού δρόμου, έθετε τον άνθρωπο και τις ανάγκες του πάνω από το κόμμα, πάνω από σκοπιμότητες, πάνω από τις τεχνικές της εξουσίας.”

Εδώ ο Β.Κ. μας παρέχει μια ευρύτατη γκάμα των ιδεολογημάτων με τα οποία τρέφεται ένα μεγάλο φάσμα “αριστερών”. Η αριστερά, λοιπόν, ήταν μανιοκαταθλιπτική. Το πρόβλημα που βίωνε με τις διώξεις, τα βασανιστήρια, τις φυλακές, τις εκτελέσεις ήταν κατά βάση “ψυχολογικού” χαρακτήρα. Η θεραπεία ήταν απλή. Αν έπαυε να είναι -πραγματική- Αριστερά θα σταματούσαν οι διώξεις και απ’ τα σκοτάδια των φυλακών θα έμπαινε στα φωτεινά σαλόνια των αστών με τις γνωστές ιαματικές τους ιδιότητες.

-Και τι να πει κανείς για την αναφορά στην “κατεστημένη Αριστερά”. Είναι τόσο προκλητικό! Αυτοί που έχουν υπέρτατη φιλοδοξία τους να γίνουν αποδεκτοί από το κατεστημένο, αυτοί να μιλούν για κατεστημένη Αριστερά! Και το να οργιστείς το αισθάνεσαι και λίγο άχρηστο.

Αλλο τόσο προκλητικά ηχούν όλα αυτά για τον άνθρωπο πάνω απ’ το κόμμα, τις σκοπιμότητες, τις τεχνικές της εξουσίας. Αποτελούν ακριβώς αυτό που υποτίθεται ότι καταγγέλλουν, τεχνικές εξουσίας! Της μόνης υπαρκτής και πραγματικής εξουσίας. Όταν λοιπόν ανάγονται σε μείζον ζήτημα τα υπαρκτά (ή και ανύπαρκτα) προβλήματα των αριστερών-λαϊκών οργανώσεων και “προσπερνιέται” η ύπαρξη των πολυπλόκαμων και τερατωδών μηχανισμών που καλύπτουν και δυναστεύουν τη ζωή μας σ’ όλες της τις εκφράσεις, τότε ένας είναι ο στόχος: Το χτύπημα της αναγκαιότητας οργάνωσης του λαού και της πάλης του ενάντια σ’ αυτή την -πραγματική- εξουσία.

-Υπάρχει όμως και συνέχεια…

“Αυτή η ιστορική διαδρομή έφτασε στα όριά της. Οι έμμισθοι γραφειοκράτες της Κουμουνδούρου, κρατικοδίαιτοι στην πλειονότητά τους, δεν είναι σε θέση να παράγουν ιδεολογία και πολιτική. Μπορούν όμως να ευαγγελίζονται, ρητορικά μόνο και γι’ αυτό ανέξοδα, τους πρωταγωνιστές της επαναστατικής προοπτικής και την κατάκτηση των χειμερινών ανακτόρων. Ο ιταλικός μαξιμαλισμός του 1920 διαπερνά την καθ’ ημάς Αριστερά με πλειοδοσία λαϊκιστικού, αντιευρωπαϊκού και αντικαπιταλιστικού λόγου. Από πότε η άρνηση συνιστά θέση; Κάτω από τις σημερινές συνθήκες, η φυσιογνωμία που θα πάρει το νέο πολιτικό μόρφωμα της αριστερής ανανέωσης θα κριθεί από την ποιότητα των επιλογών και των προσώπων. Η επιφύλαξη δικαίωμά μας, η αισιοδοξία μας συγκρατημένη. Οψόμεθα!”

Δεν γνωρίζω πόσοι και πόσο έμμισθοι είναι στην Κουμουνδούρου, ούτε με απασχολεί. Γνωρίζω όμως ότι αυτό δεν είναι κάτι που ο Β.Κ. το ανακάλυψε σήμερα. Γνωρίζω επίσης -και το γνωρίζει και ο Β.Κ.- πως όσο έμμισθοι είναι αυτοί που έμειναν στην Κουμουνδούρου άλλο τόσο είναι και αυτοί που “έφυγαν”. Όσο για τους κρατικοδίαιτους, εδώ γελάνε. Όλος αυτός ο εσμός των κάθε λογής καιροσκόπων είναι κρατικοδίαιτος με πολλούς και διάφορους τρόπους. Με άμεση μισθοδοσία, με διορισμούς σε παχυλά αμειβόμενες θέσεις, με αναθέσεις, προμήθειες, χορηγίες, βραβεία και ό,τι άλλο ταιριάζει ανάλογα με την περίσταση. Ακριβώς επειδή το σύστημα γνωρίζει πολύ καλά ότι κάποια πράγματα λειτουργούν καλύτερα σε βάση ανταποδοτικότητας.

Όταν μάλιστα ακούω όλους αυτούς να μέμφονται το “λαϊκισμό”, τότε “δεν ξέρω” γιατί μού ‘ρχεται στο μυαλό ο… Άκης (μέγας πολέμιος του λαϊκισμού). Ίσως γιατί αναγνωρίζω πολλούς μικρούς Άκηδες ανάμεσά τους.

-Από εκεί και πέρα και όσον αφορά το τι ιδεολογία μπορούν να παράγουν αυτοί που παρέμειναν στην Κουμουνδούρου, την άποψή μου την έχω πει και θα την ξαναπώ, όσες φορές χρειαστεί. ‘Οσο για την “ποιότητα των επιλογών” του νέου σχήματος με βάση την οποία, λέει, θα κρίνει ο Β.Κ., ας μην ανησυχεί. Ήδη ο κ. Κουβέλης (θλιβερό κακέκτυπο του θλιβερότατου Κύρκου) έχει δώσει τα διαπιστευτήριά του. Και τα οποία ανταποκρίνονται ακριβώς σ’ αυτά που θέλει το σύστημα και όπως τα εξέφρασε ο Γ. Παπανδρέου σε πρόσφατη συνέντευξή του στην “Ελευθεροτυπία” της 5/6/10.

“Εχουν το καθήκον όσοι θέλουν να λέγονται αριστεροί να απορρίψουν τον δογματισμό αλλά να κρατούν στάση ευθύνης. Και στάση ευθύνης είναι να υπερασπίζεσαι την πατρίδα σου απέναντι στην κερδοσκοπία και τις άγριες επιθέσεις των αγορών”. Και όχι να κάνεις απεργίες, να ζητάς δουλειά, μεροκάματο, σύνταξη και άλλα τέτοια λαϊκίστικα, ε;

Για άλλο πράγμα πρέπει να ανησυχεί ο Β.Κ. (και μάλλον το γνωρίζει). Το ότι όση πριμοδότηση και αν διασφαλίσει από τη μεριά του συστήματος το εν λόγω εγχείρημα, πολύ δύσκολα θα μπορέσει να σταθεί στο όλο και πιο πυρακτωμένο έδαφος της ταξικής πάλης που αναπτύσσεται στους καιρούς μας.

Υ.Γ. Όπως στην αρχή αυτού του σημειώματος ανέφερα, το άρθρο του Β.Κ. είναι ένα μικρό μόνο δείγμα του γενικότερου προβλήματος. Στο μεγαλύτερο μέρος του αριστερού χώρου από τους πιο ξεσκολισμένους οπορτουνιστές μέχρι και τη ριζοσπαστική αριστερά, οι απόψεις και αντιλήψεις είναι διαποτισμένες από την επί δεκαετίες κυριαρχία αστικών, ρεφορμιστικών, οπορτουνιστικών αντιλήψεων. Αυτές συνεχίζουν να διαμορφώνουν το ιδεολογικό περιβάλλον. Μ’ αυτά (και μ’ αυτό) έχουμε να αντιπαλέψουμε. Η ανασύσταση της αριστερής ή και κομμουνιστικής αντίληψης πραγμάτων έχει πολλά πεδία να καλύψει και πολύ δρόμο ακόμα να διανύσει. Θέση προς θέση, άποψη προς άποψη, έννοια προς έννοια, λέξη προς λέξη.

Β. Βαλκάνιος